Yağların Kimyasal Sindirimi Nasıl Gerçekleşir?
21 Haziran 2024

Yağların Kimyasal Sindirimi Nasıl Gerçekleşir?

Besinlerin sindirimi normalde iki farklı şekilde gerçekleşir. Ağızda yapılan sindirime mekanik sindirim, mide, ince ve kalın bağırsakta oluşan sindirime ise kimyasal sindirim denir. Bu makalede "yağların kimyasal sindirimi" konusuna odaklanacağız.

Yağların Kimyasal Sindirimi Süreci

Yağların ilk sindirimi ağızda ve devamında midede gerçekleşir. Ancak yağın ağızda kalma süresi saniyeler içinde bittiğinden, mideye giren bolustaki lipazın ve midede var olan gastrik lipazın mevcudiyetine rağmen, yağların bu şekilde sindirimi genel olarak önemsiz miktarda kabul edilmektedir.

Yağların gerçek sindirimi ince bağırsakta kimyasal olarak gerçekleşir. Burada yağların kimyasal sindirimi pankreatik lipaz enzimi ile yapılır. Karaciğer salgısı olan safra bu sürece yardımcı olur. Yağ sindiriminin verimli olabilmesi için, büyük kitle halinde bulunan yağ damlasının oldukça küçük parçalara ayrılması, böylece suda çözünme özelliği bulunan lipazların etkisinin artırılması, yani emülsifiye edilmesi gereklidir. Bu işlem, koledokt yolu ile duodenuma gelen safra salgısı tarafından gerçekleştirilir. Safra, çok fazla miktarda safra tuzu ve fosfolipid olan lezitin içerir. Bu maddelerin polar grupları suda çözülürken, nonpolar grupları (sterol) yağda erimiş haldedir.

Safra tuzu, yağ damlalarını daha ufak parçalara bölerek çapı 3 ile 6 nm kadar olabilen küçük küreler, yani miseller oluşturur. Bu durumda enzimin etkileyebileceği yüzey genişler. Miseller aynı anda yağ sindirimi sonunda oluşan monoaçilgliserol (monogliserid) ve bağımsız yağ asitlerinin, yağ yanından uzaklaşmasını sağlar. Yağ sindirimi safra tuzu olmadan da yapılabilir, ancak sindirilebilir oran %60'a kadar düşebilir.

Kimyasal Sindirimdeki Anahtar Enzimler

Yağların kimyasal sindirimi için en önemli enzim, duodenumda bulunan pankreatik lipazdır. Bu enzim oldukça kuvvetlidir ve sindirilmesi gereken tüm yağları işleyecek kapasitededir. Enterositlerin de lipaz enzimi (enterik lipaz) olmasına rağmen, bunlar genellikle önemsiz sayılır. Yağ sindiriminde serbest yağ asitleri, gliserol veya yağ asidinin gliserole ikinci karbonla bağlı kaldığı 2 monoaçilgliserol (monogliserid) meydana gelir.

Yağlarla birlikte diyette az miktarda bulunan fosfolipid ve kolesterol esterlerinin yapısında da yağ asitleri bulunduğundan, sindirimleri yağlara benzer şekilde olur.

İnce Bağırsakta Yağ Sindirimi

İnce bağırsakta, safra tuzu ile emülsiyon haline gelen triaçilgliseroller, pankreastan salgılanan lipaz enzimi ile kolayca hidroliz edilir ve ince bağırsak tarafından emilim gerçekleşir.

Özetle, yağların kimyasal sindirimi ağızdan başlasa da asıl olarak ince bağırsakta, pankreatik lipaz ve safra tuzlarının yardımı ile gerçekleşir. Bu süreç, yağların daha küçük parçalara ayrılarak emülsifiye edilmesi ve bu şekilde sindirim enzimlerinin etkisinin artırılması ile sonlanır.

Sizden Gelen Sorular / Yorumlar

İlk soruyu siz sormak istermisiniz?

Soru Sor / Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Sindirim Sistemi Fizyolojisi

Sindirim Sistemi Fizyolojisi

Haber Bülteni

Popüler İçerik

Sindirim Türleri ve Özellikleri

Sindirim Türleri ve Özellikleri

Sindirim Sistemi Hastalıkları

Sindirim Sistemi Hastalıkları

Yağların Kimyasal Sindirimi Nasıl Gerçekleşir?

Yağların Kimyasal Sindirimi Nasıl Gerçekleşir?

Sindirim Sistemi İltihaplanması Belirtileri ve Tedavisi

Sindirim Sistemi İltihaplanması Belirtileri ve Tedavisi

Sindirim Sistemi Sağlığı

Sindirim Sistemi Sağlığı